martes, 27 de octubre de 2009

GIZA GORPUTZA EZAGUTUZ

Giza gorputza ezagutuko dugu, horretarako gorputzeko organo nagusiak eta beraien funtzioak zeintzuk diren ikusiko dugu.

Digestio aparatuarekin hasiko gara, aparatu honetako organo nagusiak ahoa, urdaila eta hestemeharra dira. Ahoa gorputzeko kanpokaldean kokatzen da, aurpegian hain zuzen ere, eta urdaila eta hestemeharra aldiz, barrukaldean, sabelaldean.

Janaria ahoan sartzerakoan, haginekin murtxikatu egiten dugu, ondorioz, janaria txikituta esofagotik urdailerantz pasatuko da. Urdaila, puxika itxurako organoa dugu, bertara zenbait urin gastriko isurtzen dira eta ahoan hasitako zatitze edota txikitze prozesuak jarraitzen du. Urdailetik, oso luzea den (7 metro gutxi gora-behera) hestemeharrera pasatzen da urdaileko "papila", hots janari txikitua eta hemen oraindik gehiago trituratzen da. Gero, hestelodira pasatuko da eta hor solidotu eta balio ez diguna uzkitik kanporatzeko sustratua sortuko da, kaka alegia. Beraz, laburbilduz, digestio aparatua, elikagaiak irenstetik elikagaiak kanporatzeko prozesuarekin arduratzen da.








Arnas aparatuko organo nagusiak sudurra eta birikak dira. Sudurra gorputzeko kanpokaldean kokatzen da, aurpegian alegia eta birikak aldiz, barrualdean, bularraldean.


Sudurretik arnasa hartzen dugu eta airea biriketara iristen da. Bi birika daude, kono itxura dute eta bigunak eta rosa itxurakoak dira hasiera batean. Arnasa hartzerakoan, diafragmak gorantz egiten du eta birikak luzatu eta estutu egiten dira, aldiz arnasa botatzerakoan, kontrako prozesua gertatzen da, diafragma beheratu egiten da eta birikak kontraitu eta loditu egiten dira. Denborarekin, birikak kanpoko aire kutsatua dela medio, zikindu egiten dira eta butzuetan arnasa hartzeko arazoak ere eduki ditzakegu.





Amaitzeko, zirkulazio aparatua daukagu, bere organo nagusiak bihotza eta odola dira. Kasu honetan biak, barrualdean kokatzen dira.


Bihotza bularraldean, erdialdetik ezkerrerantz kokatzen den ukabilaren tamainako organoa dugu. Bihotzak etengabe egiten du lan, motor bat bailitzan. Bihotza lau zatitan banatzen da, bi bentrikulu eta bi aurikula eta bihotzaren funtzioa, odol zikina garbitu eta gorputz osora garraiatzea da. Odola, gorri itxurako likido sendoa dugu, guztira, 4.5 litro daukagu gure gorputzean eta gure organo, muskulu eta hezurrek ondo funtziona dezaten odola garbi edukitea beharrezkoa da. Odolaren bitartez zenbait elikagai iristen dira gure organoetara.










No hay comentarios:

Publicar un comentario